Waarom is de maritieme sector nog niet duurzaam?

article
published at 15-12-14, by Mieke Bakker

De maritieme sector is het paradepaardje van de Nederlandse economie. Al eeuwenlang varen we over de zeven zeeën. Maar er is een schaduwkant aan dat succes: op het gebied van MVO loopt de sector behoorlijk achter. Emissies, arbeidsomstandigheden, corruptie. De problemen zijn niet gering. Gelukkig innoveert een groeiende groep Nederlandse ondernemers.

Wij vroegen ruim 30 bedrijven en experts naar de 6 grootste uitdagingen die ze daarvoor moeten overwinnen.

1. “Niemand kent de maritieme sector”. 90% van de wereldhandel gaat over het water. Maar de consument is zich daar niet van bewust. Men beseft niet dat producten zoals schoenen of exotisch fruit per schip naar ons land worden vervoerd. Daardoor voelt de sector geen maatschappelijke druk om te verbeteren.

2. “MVO loont niet”. Ondernemers zien geen beloning voor hun MVO-inspanningen. Bij de bouw van een schip worden door de werf alleen de grondstof- en maakkosten meegenomen in de total cost of ownership. Niet de uiteindelijke sloopkosten. Laat staan de (positieve) impact van het hergebruik van sloopmaterialen. Afgedankte schepen eindigen daarom nog steeds in Bangladesh, waar zij op blote voeten worden gesloopt.

3. “Verantwoordelijkheidsgevoel”. Men wijst veel naar elkaar wanneer het gaat om het nemen van verantwoordelijkheid rondom MVO. Belangen spelen een grote rol. Zo bouwt de Nederlandse scheepsbouw veel voor de olie- en energie-industrie. Deze stelt hoge Health en Safety eisen. Daarmee vormt zij de drijvende kracht achter de vormgeving van het HSE-beleid in de maritieme sector. Scheepsbouwers komen daardoor met mooie (technologische) innovaties. Maar wordt er gekeken waarvoor het schip bestemd is? In dit geval voor het winnen van fossiele brandstoffen. Een paradoxaal gevoel van verantwoordelijkheid.

4. “Versnipperde sector”. In de maritieme sector is geen van de partijen dominant genoeg om grote stappen te maken richting een duurzamere sector. De versnippering is vooral te zien aan de vele tijdelijke samenwerkingsverbanden rondom losse onderwerpen. Meestal met een technische focus. Samenwerking op bijvoorbeeld het vervoer van verboden stoffen is er niet.

5. “Innoveren op duurzaamheid kost geld”. Investeren in duurzame innovaties is vaak financieel niet haalbaar. Zeker de bedrijven die de economische crisis voelen, hebben onvoldoende financiële buffer. Bestaande overheidsinstrumenten bieden onvoldoende steun. Schepen hebben een levensduur van ruim 25-30 jaar. Bedrijven die de nek uitsteken door te innoveren, moeten daarom een lange adem hebben. Het duurt vrij lang voor een innovatie zich heeft bewezen en zichzelf weer terugverdient.

6. “Wet- en regelgeving zorgt voor een ongelijk level playing field”. Er bestaan veel internationale regels in de maritieme sector. Maar deze kunnen per regio erg verschillen. Dat zorgt voor een ongelijk Level Playing Field. Zo bevinden zich op de Europese en Noord-Amerikaanse wateren enkele gebieden (Emission Control Areas) waar de milieueisen veel strenger zijn dan in de rest van de wereld. Schepen met een hogere uitstoot dan toegestaan, varen er omheen of doen andere havens aan waar die eisen niet gelden.

Lees meer in de quickscan over MVO in de maritieme sector
Bekijk welke MVO-thema’s er spelen binnen de maritieme sector