Toeristenindustrie op Bali is alles behalve verantwoord

article
published at 20-02-17, by Linda Femke Ris

Samen met mijn vriend ben ik een half jaar geleden in Indonesië aangekomen. Een maand lang hebben we in Sumbawa vrienden geholpen met het opzetten van een duikresort. Dat vonden we zo leuk dat we besloten iets soortgelijks te gaan doen. Van die ervaring zijn we nogal geschrokken.

Ons avontuur begon op een fantastisch eiland in de buurt van Bali: Een Europees stel dat hier een duikschool en resort runt zocht mensen om het restaurant op te zetten. Deze mogelijkheid hebben we met beide handen aangegrepen. Wel schrokken we van het contract dat we kregen: geen betaalde vakantiedagen, visakosten die we zelf moesten betalen, er werd verwacht dat je overuren maakt maar deze werden niet uit betaald. En daarnaast lazen we heel veel regels over niet mogen stelen op werk, het personeel niet mishandelen, etc. Duidelijk vanuit bepaalde ervaringen opgesteld?  

Niet te vertrouwen

Toen we aan de slag gingen werd ons een aantal dingen snel duidelijk: er was een hele hiërarchische verhouding tussen personeel en management. Daarnaast werd er erg negatief gesproken over het lokale personeel: ze zijn dom, kunnen niet rekenen, lopen weg van het werk, zijn altijd te laat en ga zo maar door. Wat we vooral erg veel hoorden is: Ze zijn niet te vertrouwen. Ze stelen, liegen en bedriegen. Dus het advies was vanaf dag 1: Houd ze vooral goed in de gaten en vertrouw ze met niets!

Vanuit onze eigen achtergrond schrokken we hier nogal van. We hebben beiden culturele antropologie gestudeerd en in de ontwikkelingssamenwerking gewerkt. Samen besloten we dat we deze manier van werken niet wilden en ons personeel met respect zouden behandelen. 

Schamel loontje

De salarissen van het personeel werden door het bedrijf waar we voor werkten tot het minimum gehouden. Zelf hoorden we veel over de ‘grote baas’. Dit is een Engelsman die op het andere eiland in een enorme villa met zes slaapkamers woont. Als hij op inspectie kwam, dan kwam hij met zijn eigen speedboat langs om zijn mening te geven en belangrijke beslissingen te nemen. 

Inmiddels waren wij al druk bezig met het opzetten van het restaurant; we werkten 7 dagen van de week. Over dagen vrij hoefden we nog niet eens na te denken, want ‘dat zit er het eerste jaar sowieso niet in als je een restaurant op zet’. Prima, maar we willen wel het gevoel hebben dat we het ergens voor doen! Voor de jongens die we aangenomen hebben bijvoorbeeld en de families die zij kunnen onderhouden met het geld dat ze verdienden…  

Elke twee weken deed het mij pijn om het salaris uit te delen: 230.000 rupya per week. Dat is 16 euro. Om daarmee rond te komen op het eiland, dat is niet veel. En dat zag je ook aan de gezichten als ik ‘mijn jongens’ hun salaris gaf. Jongens die we trouwens wel vertrouwen hebben gegeven vanaf dag 1 en we zijn niet teleurgesteld in ze!  

De rest van het eiland

Met de bovenstaande ervaring ben ik om mij heen gaan kijken, naar andere bedrijven hier op het eiland. En het valt me op dat alle grotere restaurants, duikscholen en resorts een buitenlandse eigenaar hebben. De winst blijft dus niet op het eiland. Alle mensen in de omgeving proberen een baantje in het toerisme te krijgen, maar hun Engels is vaak niet goed genoeg. Op mijn vraag of we de jongens konden trainen in Engels of hiervoor wat geld bij elkaar konden leggen met andere resorts, kreeg ik het antwoord ‘dat is toch niet onze verantwoordelijkheid’.  

Een post over de sociale verantwoordelijkheid op facebook hierover werd door veel mensen weggehoond. ‘Of je wel niet weet hoe zwaar het is om een business overeind te houden en hoeveel bloed zweet en tranen er in gestoken wordt…’ Ik snap dat, maar sluit het een het ander uit? En is het de bedoeling dat er twee verschillende groepen zijn op een klein eiland: een groep van Indonesiërs, die hard werken voor weinig geld en hun hoofd boven water proberen te houden. En de groep van expats, toeristen, duikinstructeuren en resort managers die elke avond biertjes drinken in hun favoriete strandtent van 45.000 rupya per stuk (dat is voor een Indonesiër 2 dagen werken per biertje!).  

Wij versus zij 

Uiteenlopende opvattingen hebben er uiteindelijk toe geleid dat we niet doorgaan met het opzetten van het restaurant en dat de samenwerking is verbroken. Noem ons zwak of naïef, maar de toeristenindustrie zoals we hem hier hebben meegemaakt is niet zoals wij het ons hadden voorgesteld. Maatschappelijk verantwoord ondernemen is een term die ik hier niet ben tegengekomen en waar wij binnen ons bedrijf geen voet mee aan de grond kregen.  

Er zijn vast bedrijven met westers management waar het personeel beter behandeld wordt en meer verantwoordelijkheid krijgt, maar het verbaast mij dat er onder de meeste westerse mensen zo weinig cultureel relativisme bestaat en dat ‘wij versus zij’ hier de norm is en dat niemand daar verbaasd van opkijkt.  

Wie lukt het wel?

Ik ben bang dat ik niet veel kan veranderen aan die situatie. Echter ik zou wel graag willen horen of er soortgelijke ervaringen zijn en of er bedrijven zijn waarbij het wel lukt om met respect voor de mensen en omgeving op Bali te ondernemen.   

Vriendelijke groeten vanaf een zonnig eiland! Ik ben inmiddels aan het bijkomen van het avontuur en we zijn druk bezig met het maken van nieuwe plannen.



Set up by
Werkzaam in Indonesië

Join the talk