Sri Lanka wil eerlijk naaiatelier zijn

article
published at 12-02-15, by Grensverleggers Redactie

Het is Sri Lanka gelukt om zich in relatief korte tijd om te vormen van conflictland naar ‘eerlijk naaiatelier’ en populaire vakantiebestemming. Waar blijven de Nederlandse ondernemers?

Het is niet alleen vanwege de karakteristieke vorm dat Sri Lanka het tranenland werd genoemd; een bloederige burgeroorlog verscheurde het land tussen 1983 en 2009. Sinds de vrede is getekend, krijgt de traan steeds meer trekjes van een diamant. Jaarlijks groeit de economie met gemiddeld 7% en de infrastructuur op land en zee wordt met hulp van buitenlandse investeerders aangepakt. Sri Lanka wil de toegangspoort worden voor Zuid-Azië.

Ondanks een historische band door het VOC-verleden is de zakelijke band tussen Nederland en Sri Lanka nog niet sterk. “Het land wordt door ondernemers ten onrechte afgedaan als ‘het kleine broertje van India, terwijl het unieke kansen biedt,” zegt plaatsvervangend ambassadeur in Sri Lanka Lianne Houben. “Sri Lanka scoort goed op de lijst met landen waarmee het volgens de Wereldbank goed zaken doen is, mede door de goed opgeleide, Engels sprekende beroepsbevolking. Er is politieke stabiliteit, gezien de relatief probleemloze wisseling van de regering in januari. En de nieuwe president wil de corruptie aanpakken.”

Textiel

De kurk waarop de Sri Lankaanse economie drijft is textiel, goed voor 40% van de uitvoer van het land. Hoewel Europa een belangrijke afzetmarkt is, laten Nederlandse modemerken de textielindustrie in de nabijheid van de hoofdstad Colombo links liggen. Dat lijkt een gemiste kans: arbeid is relatief goedkoop en reputatieschade ligt minder op de loer. Sri Lanka profileert zich als ‘eerlijk naaiatelier’. Fabrieken zonder kinderarbeid, met betere veiligheidstandaarden en arbeidsafspraken dan elders in Azië produceren kleding voor onder andere Marks & Spencer, Levi’s en Nike. “Mogelijk zijn Nederlandse modemerken sterk prijs gedreven, en hebben ze te weinig geïnvesteerd in joint ventures met lokale partners,” verklaart directeur duurzaamheid Anusha Alles van Brandix de afwezigheid van Hollandse merken.

Het Sri Lankaanse Brandix, met 47.000 werknemers en 42 fabrieken in Sri Lanka, India en Bangladesh, is de grootste kledingproducent van Zuid-Azië. Het bedrijf heeft een keten opgetuigd met rekenschap voor milieu en maatschappij en heeft als eerste duurzaamheid in het jaarverslag opgenomen. Ook helpt Brandix andere Sri Lankaanse bedrijven te verduurzamen. “Internationale merken als Marks & Spencer en Victoria’s Secret kiezen voor onze duurzame productieketen omdat zij niet de reputatieschade willen die labels trof na de ramp in Bangladesh. Jongeren vinden het ook steeds belangrijker om te weten waar kleding vandaan komt. Doordat wij veel recyclen gaan bovendien de productiekosten omlaag,” aldus Alles.

Toerisme

Het label Garments without Guilt (kleding zonder schuldgevoel), dat Sri Lankaanse kledingproducenten als waarborg gebruiken voor duurzame en sociaal verantwoorde productie, lijkt voorlopig een brug te ver voor de toerisme-industrie. Toerisme streeft de textielindustrie naar verwachting de komende jaren voorbij als belangrijkste inkomstenbron. Aangelokt door witte stranden, een rijke biodiversiteit en boeddhistisch erfgoed hebben vorig jaar 1,5 miljoen toeristen het land bezocht. Dat aantal is naar verwachting volgend jaar aangezwollen tot 2,5 miljoen.

Het cateren van de massa is topprioriteit voor de toerismesector. Hotels en resorts schieten uit de grond op toeristische hotspots en de regering lijkt zich drukker te maken om slecht bezochte natuurreservaten dan om de aanslag die groeiende aantallen toeristen doen op flora en fauna. Toch creëert de toerismehausse kansen voor toerisme met rekenschap voor de lokale gemeenschap en het milieu, zegt algemeen manager Ruben Derksen van Kihri Travel Group. “In vergelijking met de buurlanden zijn de absolute aantallen vakantiegangers laag. Dat schept ruimte om met voorbeelden en leiderschap MVO-beleid te ontwikkelen. Ecotoerisme is geen niche, maar één van de attracties van Sri Lanka. Een groot deel van het land is natuurreservaat.”

Ecolodges

De in 1993 in Bangkok door de Nederlander Willem Niemeijer opgerichte Kihri Travel Group legt zich toe op duurzaam toerisme. De Aziëspecialist biedt onder andere een klimaatneutrale rondreis aan door Sri Lanka, met gebruik van ecolodges, tenten en hybride auto’s. Duurzaam toerisme staat in de kinderschoenen maar het aantal groene initiatieven stijgt, zegt Derksen. “Het varieert van hergebruik van regenwater door viersterrenhotels tot en met boetiekhotels, die hun ecologische voetafdruk willen neutraliseren. De toerisme-industrie zal meer volgens MVO-principes gaan werken, maar er moet het nodige werk worden verzet.”

Dat werk bestaat onder andere uit een hechtere samenwerking tussen overheid, milieuorganisaties en de toerismesector, die ieder hun eigen draai geven aan duurzaam toerisme. Daardoor wordt niet altijd omgezien naar de lokale gemeenschap of een positieve bijdrage aan natuurbehoud geleverd. Derksen zou graag zien dat de overheid lokale ondernemers opvoedt in natuurbescherming “Enkele bedrijven die walvissen spotten aanbieden, hebben werknemers geïnstrueerd over de omgang met deze vissen. Veel lokale cowboys komen echter te dichtbij, en jagen walvissen soms naar gevaarlijke scheepvaartroutes.”

Vanuit een boeddhistische gedachte doet het Sri Lankaanse bedrijfsleven al veel aan liefdadigheid. CSR Sri Lanka is in het leven geroepen om gelijkgestemde initiatieven te bundelen in projecten en zo maatschappelijk verantwoord ondernemen op een hoger plan te tillen. In opdracht van de Ambassade in Sri Lanka heeft MVO Nederland vorig jaar tijdens een lokale training laten zien dat alleen liefdadigheid onvoldoende is voor een omslag. Bedrijven zouden ook moeten kijken naar hun eigen impact op milieu en maatschappij en daarin verbetering brengen, of om duurzame ketens op te tuigen. De wil om te veranderen is er, zegt plaatsvervangend ambassadeur in Sri Lanka Lianne Houben. “Grote Sri Lankaanse bedrijven krijgen veel vragen van buitenlandse klanten over onder welke omstandigheden zij produceren. CSR Sri Lanka is gedreven en wil ook kleine bedrijven erbij betrekken,” aldus Houben.