‘Sociaal ondernemen zou gewoon ondernemen moeten zijn’

article
published at 24-05-16, by Grensverleggers Redactie

Fiona Vloet kwam met niet meer dan een rugzak aan in Tanzania. Inmiddels runt ze een atelier waar ze producten als portemonnees en broodzakken laat maken. Hiermee verschaft ze werk voor de lokale bevolking. Het is haar ambitie om deze mensen binnen het bedrijf te laten groeien en zo transparant en duurzaam mogelijk te ondernemen.

Fiona studeerde pedagogiek, ze “wilde graag iets met kinderen gaan doen”. Tijdens haar opleiding begon ze zich steeds meer af te vragen waar ze goede kleren kon kopen die écht duurzaam zijn.

“Heel veel modemerken pretenderen dan wel duurzaam te zijn, maar ik kon dat dan niet goed herleiden. Bovendien zijn die kleren vaak heel duur, en als student was dat voor mij een probleem. Ik dacht bij mezelf; het lijkt mij zo mooi om een transparante kledinglijn op te richten waarbij je exact weet wie de maker is van je kleding en die gemakkelijk vindbaar is voor de consument. Zo ontstond Thamani Fashion.”

Op zoek naar een goed naaiatelier voor haar label Thamani Fashion kwam Fiona Vloet tot de conclusie dat er voor kleine kledinglabels weinig mogelijkheden waren. Omdat ze op een eerlijke en duurzame manier haar collectie wilde laten maken, ging ze zelf op zoek naar het ideale atelier. Zo kwam ze in contact met Rose, een ervaren Tanzaniaanse kleermaakster met een klein naaiatelier.

Om ook andere bedrijven en ontwerpers een kans te geven hun textielproducten op een transparante en eerlijke manier te maken, besloten zij samen de Fair Trade Factory op te richten. De perfecte mix tussen het Tanzaniaanse vakmanschap en de Westerse kwaliteit.

Terug naar één atelier

“In de begintijd liet ik kleding maken over heel Dar es Salaam. Dat is echt een gigantische stad! Ik stond ontzettend veel in de file op weg naar alle ateliers die ik moest bezoeken. Als ik uiteindelijk aankwam, was er weer geen stroom. En kon ik niet verder. Uiteindelijk liep de productie gigantisch achter.”

Zo ontstond het idee om alles bij elkaar te organiseren in één goed werkend atelier waarin mensen onder eerlijke arbeidsomstandigheden werken met goede voorzieningen. Dat atelier is The Fairtrade Factory. Maar daarmee zijn nog niet alle knelpunten opgelost.

 “In Tanzania heb je ontzettend veel mooie batik-stoffen, maar de verscheidenheid aan andere stoffen is heel erg klein. Daardoor kunnen we nog niet alle productsoorten maken. Ook het verschepen is een uitdaging. Kleine orders verschepen is duur, terwijl The Fairtrade Factory er ook wil zijn voor kleine organisaties die beperkte orders op een eerlijke manier willen laten maken.”

Win-winsituatie

Sociaal ondernemerschap betekent voor Fiona een win-winsituatie voor beide partijen. Voor haar is dat de normaalste zaak van de wereld. “Sociaal ondernemen zou eigenlijk ‘gewoon’ ondernemen moeten zijn. We drukken het stempel ‘sociaal’ op een onderneming, maar eigenlijk zouden asociale ondernemers een stempel moeten krijgen.

“Sociaal ondernemen betekent óók marktgericht denken.” Fiona legt uit wat ze daarmee bedoelt: “Je idee kan heel mooi zijn, maar je moet wel zorgen dat het ook verkoopt. Iets kan volgens mij pas echt duurzaam zijn als je goed kijkt naar wat de markt of de consument wil. Dus: van tevoren veel marktonderzoek doen en tijd investeren in marketing. Veel in gesprek gaan met je klanten, de consumenten en andere bedrijven.”

Advies

Voor sociaal ondernemers in het buitenland heeft Fiona een specifiek advies. “Het is belangrijk om je, bij alles wat je doet, ook te richten op het milieu en de mensen. Als sociaal ondernemer in het buitenland komt daar nog eens bij dat je rekening moet houden met cultuurverschillen. Je kunt hier niet ondernemen zoals je dat in Nederland zou doen. Tegelijkertijd moet je ook de Nederlandse klanten tevreden houden; die willen dat iets op tijd af is en dat het voldoet aan de westerse kwaliteit.”

Vernieuwing

Fiona’s belangrijkste tip voor startende sociaal ondernemers gaat over vernieuwing. “Kijk altijd hoe je kunt innoveren. Kijk kritisch naar jezelf en stel doelen. Zorg dat je jezelf niet te snel tevreden stelt met het idee dat je wel goed bezig bent.”

Wat volgt is een opsomming van doelen die Fiona stelt aan zichzelf en haar bedrijf. “We moeten 100% transparant en 100% CO2-neutraal gaan werken. Ik wil uiteindelijk dat er webcams door het hele atelier hangen. En alle naaimachines moeten gaan draaien op zonne-energie.”

Transparantie

Het streven is het hele maakproces, van katoenzaadje tot eindproduct, zelf te doen. “Zo kunnen we elke schakel in het proces zichtbaar maken en zelf ons katoen weven, zodat het precies duidelijk is waar het vandaan komt.” Het liefst zou Fiona alle ramen van het atelier van glas maken, maar dat wordt te heet in Tanzania. “Het moet eigenlijk zichtbaar zijn wanneer de medewerkers aan het werk zijn, maar ook wanneer ze pauze houden of weg zijn. Zo worden de arbeidsomstandigheden transparant.”

Fiona droomt ervan dat transparantie in alle sectoren centraal komt te staan. Als positief voorbeeld noemt ze de voedselsector, waarin heel veel soorten voedsel te traceren zijn. In de meubelindustrie echter, mist transparantie volledig.

“Je koopt een meubel en denkt te weten hoe het gemaakt is, maar vaak is dat niet goed te traceren. Bedrijven kunnen je soms niet eens de prijs vertellen van het hout waar ze mee werken bijvoorbeeld. Je kunt alles googelen en overal heen vliegen, maar toch weet je van allerlei dingen niet waar het vandaan komt. Bij mij is het zo begonnen; ik wilde het per se weten.”

Als je transparant bent, is het niet erg dat nog niet alle doelstellingen gehaald worden, vindt Fiona. “We hebben pas een paar naaimachines op zonne-energie en we hebben ook niet al die organische stoffen, maar ik vind het niet erg om dat te benoemen. Door onze ambities uit te spreken, weten mensen ook waar we naartoe willen. Dat er bedrijven zijn die goed bezig zijn; ik denk dat dat alleen maar leuk is voor de consument om te horen.”

Inspiratie uit Nederland

Je zou verwachten dat Fiona haar inspiratie ook uit het buitenland haalt. Maar niets is minder waar. “Hier in Tanzania is nog niemand bezig met duurzame kleding en duurzaam leven. In Nederland zijn er wel heel veel mensen mee bezig en duiken er veel mooie initiatieven op. Daar haal ik mijn inspiratie vandaan; dat mensen in Nederland er zo bewust voor kiezen en mee bezig zijn.

Ook de kleermakers die bij The Fairtrade Factory werken worden op een bijzondere manier geïnspireerd, door onder andere Nederlandse klanten. “Ik ga het mogelijk maken om de kleermakers persoonlijk te bedanken en vragen te stellen via Skype. Als iemand een bedankje stuurt voor de broodzakken, gaat de mobiel rond in het hele naaiatelier en werkt men weer met heel veel plezier verder!”

Dit artikel verscheen eerder al op So/Creatie. So/Creatie is hét online magazine over sociaal ondernemen in Nederland. Een team jonge ondernemers en freelancers analyseert door middel van interviews met sociaal ondernemers het hoe en waarom van het werk van sociaal ondernemers. Met als doel om samen meerwaarde te creëren voor deze groeiende beweging.