Overtime, wat moet je er mee?

article
published at 05-08-14, by Maarten Verbruggen

Recent speelde het weer eens op, en kreeg ik de vraag hoe we in Bangladesh omgaan met “excessive overtime”.

Allereerst is het natuurlijk belangrijk om te realiseren dat overtime een vrij subjectief begrip is. Na de 2e wereldoorlog werkte men in Europa vooral tijdens de wederopbouw periode allemaal 6 dagen per week lange dagen, en daar hoorde je niemand over. Tegenwoordig is het al een redelijk grote uitzondering als iemand 40 uur werkt per week.

Met andere woorden, wat is overtime? Kunnen we de conclusie trekken dat hoe ontwikkelder een economie is, hoe eerder werktijd als overwerk wordt beschouwd

In Bangladesh redeneert men vanuit een vrij basaal principe. Je werkt tenminste 5 dagen per week, en daarnaast nog extra tijd die nodig is om het salaris aan te vullen tot een niveau van geaccepteerde welstand. Dat wil zeggen dat als je voor vrouw en kinderen elke dag 3 keer eten wilt verdienen en nog wat geld voor scholing, dan is het nodig om bijvoorbeeld 60 uur per week te werken. 60 uur is dan de norm van normaal, en 70 uur zou bijvoorbeeld 10 overuren betekenen.

Mocht je maar 40 of 50 uur willen werken, dan zit de maatschappij helaas zo in elkaar dat je maar 2 keer per dag kunt eten. Eigen keuze.

Er speelt nog een ander argument een rol in deze discussie. Ik heb ooit in Nigeria de opmerking gekregen dat wij Europeanen allemaal horloges hebben (die hadden we toen nog), maar dat ze in Nigeria de tijd hebben. Zie daar het resultaat.

In Nederland zijn we punctueel en werken strak op de klok in productie omstandigheden. In Bangladesh wordt het werk onderbroken voor gebed (Moslims) waarbij de Hindu’s gewoon doorwerken, hebben de Hindu’s af en toe een dagje vrij voor een Puja, en dat alles functioneert voor zover ik aan de buitenkant kan zien redelijk geruisloos. Daarnaast speelt het waarschijnlijk ook een belangrijke rol dat in veel fabrieken er nog altijd prestatieloon wordt uitgekeerd. Hoe meer broeken je kunt naaien, hoe meer je kunt verdienen.

Conclusie: wij kunnen ons heel erg druk maken over “menswaardige omstandigheden” die zijn getoetst aan ons eigen referentiekader. Ik adviseer ondernemers die een productie faciliteit opzetten in het buitenland om zich heel goed te laten informeren over de lokale normen, en niet een probleem te creëren zolang het personeel dat zelf niet aangeeft.

Kijk goed in de spiegel of je wel een realistisch referentiekader hanteert, want onze normen willen opleggen aan Bengalen is ondanks alle goede bedoelingen nog altijd een koloniaal uitgangspunt...