“Mensen vinden vlees nu eenmaal lekker”

article
published at 26-05-15, by Grensverleggers Redactie

Meedeinen op de duurzaamheidstrend doet hij niet. Nee, je kunt Henk Schouten rustig een pionier noemen. Al in 1991 richtte hij zich met zijn bedrijf Schouten Europe op producten die zijn gebaseerd op plantaardige eiwitten. Vleesvervangers dus. Inmiddels heeft hij voet aan de grond in onder meer Saoedi-Arabië en India.

Zijn overtuiging? Schouten: “Eiwitten die wij mensen nodig hebben in onze voeding, kun je rechtstreeks uit een plant eten. Daar is geen vlees voor nodig.” Opvallend is dat Schouten al in 1991 tot dit inzicht kwam, ver voor de duurzaamheidstrend. "De vleesconsumptie bleef maar groeien en het was al snel duidelijk dat de situatie in de toekomst onhoudbaar zou worden. De wereld biedt geen ruimte voor nog meer vleesconsumptie. Er moest dus iets gebeuren. Albert Heijn was een van de eerste bedrijven die vleesvervangers ontwikkelden. Daarnaast ben ik – eerst door het verstrekken van een licentie aan een grote vleesverwerker, later zelfstandig – de markt op gegaan met het merk GoodBite. Die producten zijn samengesteld uit eiwitten afkomstig van sojabonen, tarwe en erwten. In de tijd van de GMO-discussie hebben we de sojabonen uit de producten gelaten, later zijn die weer toegevoegd.”

Lekker

In supermarkten zijn nu worsten, broodbeleg en burgers te vinden van Schouten Europe. Verder levert Schouten aan de industrie onder meer blokjes voor salades en toppings voor pizza’s. Het brede assortiment heeft één gemene deler: het lijkt op vlees. Schouten: “Mensen vinden vlees nu eenmaal lekker en die gewoonte is maar heel langzaam te veranderen. Daarom hebben we ervoor gekozen echte vleesvervangers te ontwikkelen, dat wil zeggen: het hartige en de bite die vlees kenmerken, blijven in onze producten bestaan.”

Onder: Vijfde generatie actief in ontwikkeling van vegetarische producten

Midden-Oosten als afzetmarkt

Schouten Europe richt zich al lang niet meer op Europa alléén. Zo worden producten geleverd aan tal van landen uit het Midden-Oosten. Schouten: “Zoals Oman, Qatar, Koeweit en Saoedi-Arabië. We zijn er een beetje ingerold. In die landen is zeker vraag naar vleesvervangende producten, al heeft dat meer te maken met gezondheidsaspecten dan met duurzaamheid. Obesitas en een te hoog cholesterol zijn grote problemen daar, en vlees bevat doorgaans veel verzadigd vet. Vandaar dat vleesvervangers in de smaak vallen. Ook het geloof speelt een rol, want onze vleesvervangers zijn per definitie halal.”

India

Ook in Aziatische landen is er vraag naar de producten van Schouten Europe, vooral in India. ”Eveneens om gezondheidsredenen. Schouten: “Duurzaamheid is ook in India geen issue. En waar het in het Midden-Oosten gaat om obesitas, is in India juist ondervoeding een reden om voor vleesvervangers te kiezen. Er is veel armoede in India, en mensen eten te weinig eiwitten. Met onze eiwitrijke producten willen we een bijdrage leveren aan het ondervoedingsprobleem."

"Dat er een markt is in India, wil overigens niet zeggen dat het ondernemen er gemakkelijk gaat. Er is veel bureaucratie, corruptie, een andere perceptie van kwaliteit – voedselveiligheid staat niet hoog in het vaandel – en er zijn grote cultuurverschillen.” Schouten geeft daar enkele voorbeelden van: “Wij Nederlanders zijn vrij direct, dat is men daar juist helemaal niet. Het is soms lastig te peilen wat ze nu precies bedoelen. Als wij ter plaatse zijn voor een werkbezoek, lopen de werkzaamheden vaak soepel, maar zodra we weer vertrekken loopt het ineens anders. De hiërarchie in Indiase organisaties is ook moeilijk te doorgronden. Feit is dat alleen de allerhoogste baas de beslissingen neemt. Ondanks deze moeilijkheden leveren we er graag producten. Wat daarbij opvalt is dat er minder noodzaak is om ze op vlees te laten lijken. In India zijn veruit de meeste mensen namelijk vegetariër"

Voedselvoorziening in Afghanistan

Tot slot timmert Schouten ook in Afghanistan aan de weg: “Ik ben benaderd met de vraag of ik zou willen helpen met het verbeteren van de voedselvoorziening in Afghanistan, op het gebied van plantaardig eiwit. Er zijn daar al wat initiatieven rond de verbouw van soja. Het zou mooi zijn als wij met onze kennis het soja-eiwit kunnen omzetten naar goede en lekkere producten, die zijn afgestemd op de Afghaanse cultuur en gebruiken.”

Blinde test

Hoe ziet Schouten de toekomst? Denkt hij dat vleesvervangers over een aantal jaar de markt hebben veroverd? Schouten: “Ik denk het wel, maar ik ben voorzichtig in mijn prognoses. Het gaat namelijk verschrikkelijk langzaam. Toen ik begin jaren 90 begon, dacht ik dat vleesvervangers binnen 10 jaar wel 10 procent marktaandeel zouden hebben. Op dit moment is dat zo’n 2 tot 2,5 procent van de markt. Kun je nagaan. Het heeft alles met perceptie te maken. Het product vlees zit echt tussen de oren van mensen, en dat krijg je er maar moeilijk uit. Blinde tests hebben uitgewezen dat als mensen een hamburger en een vegetarische burger eten, ze meestal die vegetarische burger het lekkerst vinden! Terwijl als je erbij zegt wat ze te eten krijgen, dan kiezen ze na afloop juist voor de hamburger… Ik denk dus dat de positieve trend zich voortzet, maar het gaat vrij langzaam.”