Kosovo, het land van de mogelijkheden

article
published at 05-10-16, by Stefan Van Dijk

Kosovo, het is nog niet ontdekt door Nederlandse ondernemers, maar dat zal niet lang meer duren als het aan Grensverlegger Stefan van Dijk ligt. “Het land heeft een uitstekend ondernemersklimaat voor Westerse bedrijven. In de steden spreekt vrijwel iedereen Engels of Duits, mensen zijn servicegericht en de salariskosten en belastingen zijn laag."

Kosovo is het jongste land in Europa als je kijkt naar de gemiddelde leeftijd van inwoners. Na jaren van communisme, onderdrukking en de oorlog in 1999 is het sinds 2008 onafhankelijk en draait het mee in het kapitalistische systeem. “Er is een enorme wil om te werken. En het is misschien wel het meest pro-Amerikaanse land dat er is. Bovendien heeft bijna iedereen familie in het Westen, omdat honderdduizenden Kosovaren in landen als Zwitserland en Duitsland wonen”, aldus Stefan van Dijk. Hij woont al jarenlang in Kosovo, “omdat dit een uitstekend land is om idealen en ambitie te combineren”.

Mobiele app's

“Duitse en Amerikaanse bedrijven hebben zich er al gevestigd, onder meer voor het out-sourcen van administratieve diensten of het ontwikkelen van mobiele app’s. Niet verwonderlijk: Kosovo is een van de goedkoopste landen van Europa, met een gemiddeld inkomen van € 450 per maand en een vennootschapsbelasting van 10%. Veel Kosovaren spreken Engels en Duits. En de mensen zijn enorm servicegericht en gastvrij. Dat zit in de cultuur. Mensen staan snel voor je klaar.”

Gemiste kans

“Onder Nederlandse ondernemers is Kosovo nog vrij onbekend. Bedrijven die willen out-sourcen kijken vaak niet eens naar Kosovo. Een gemiste kans”, aldus Stefan. Hij ziet goede kansen voor de ICT-sector, administratieve diensten, houtbewerking en textiel. “Voor de oorlog zaten hier veel textielbedrijven. Die sector begint nu weer te bloeien. Er worden bijvoorbeeld spijkerbroeken gemaakt voor de Duitse en Italiaanse markt. Houtbedrijven maken meubels, ramen en keukens voor de Europese bedrijven. Ook voor Nederlandse merken zou het interessant kunnen zijn om hier te sourcen.”

Een Kosovaars techbedrijf maakte voor het Nederlandse ministerie van Economische Zaken een mobiele app. “Maar voornamelijk Zwitserse en Noord-Amerikaanse bedrijven profiteren van de Kosovaarse startupsector. Weinig Nederlanders weten dat je hier voor veel software development terecht kunt.”

Goede managers

Ondernemen in Kosovo betekent wel dat je met een aantal zaken rekening moet houden: “Het ontbreekt hier nog wel eens aan goede managers bijvoorbeeld. De daarvoor benodigde ‘skills’ waren voor het kapitalisme vermoedelijk minder relevant. Ook sluit het onderwijs niet altijd goed aan op de markt. Dat gaat wel langzaam de goede kant op, zowel vanuit de bedrijven als vanuit de onderwijssector. Gelukkig zijn er veel jongeren die in het buitenland hebben gestudeerd, en terug komen met een goede opleiding op zak.”

Cowboys

Zoals bij zakendoen in elk land, is het ook in Kosovo belangrijk om betrouwbare partners te vinden. “Je kunt het natuurlijk nooit helemaal weten, maar je kunt hier vaak na één gesprek wel een beetje merken of je met een degelijke zakenman- of vrouw hebt te maken, of met een ‘cowboy’. Omdat Kosovo een ons-kent-ons cultuur is, kun je vaak in het netwerk van iemand al wel een beetje achterhalen hoe het zit met iemands betrouwbaarheid, of ze netjes belasting betalen en hoe ze in de regio bekend staan.

Hollandse kennis en kunde

Los van de outsourcingsmogelijkheden ziet Stefan ook kansen in een aantal sectoren die echt baat hebben bij buitenlandse kennis. “Als het gaat om duurzame energie, afval scheiden en openbaar vervoer moet het land nog veel stappen zetten. En laat dit nou net de sectoren zijn waar Nederland zich in heeft bewezen de afgelopen decennia...”

Stefan ondersteunt met zijn bedrijf Kosovo Intl Business Consultancy & Communications bedrijven in het zakendoen met Kosovo. Op het moment brengt hij de kansen voor ondernemers in beeld voor de textiel- en houtsector. Wil je daar meer over weten of heb je andere vragen aan Stefan? Neem contact op via: kosibc.com/contact