Koffie is alleen voor de rijken

article
published at 11-04-16, by Grensverleggers Redactie

De arme kant van de keten verdient een heel klein beetje, de rijke kant gigantisch veel. Volgens Guido van Staveren van Dijk is gelijkwaardigheid het toverwoord voor de toekomst. Hij pleit voor een revolutionair andere manier van zaken doen. Met Moyee Coffee laat hij zien hoe het kan.

Guido van Staveren van Dijk richtte Moyee Coffee op toen hij via een project in Congo min of meer toevallig in aanraking kwam met de koffieketen: “Ik ontdekte tot mijn schrik dat de keten werd beheerst door vijf grote multinationals. Deze zorgen ervoor dat er in de loop der jaren steeds minder geld achterblijft in koffieproducerende landen!

Daarnaast wordt ook steeds minder waarde toegevoegd in deze landen. Bijna alle koffie die wij drinken komt uit landen die ontwikkelingshulp ontvangen. Nergens voor nodig. Activiteiten als het branden van koffie vindt bijvoorbeeld in Europa plaats, inclusief alle werkgelegenheid die daarbij hoort. Dat kun je ook laten doen in het land waar de koffie vandaan komt... Toch was dit niet eens de echte trigger om met Moyee Coffee te starten.”

Duurzaam, toch?

Van Staveren van Dijk was geschokt door de misstanden in de keten, maar hij wist ook dat duurzame koffie aan een opmars bezig was. Volgens zijn informatie was al 44% van de koffie duurzaam, en dat percentage stijgt nog steeds.

Totdat hij nader onderzoek deed. “Toen ik het werk van organisaties als UTZ Certified, Rainforest Alliance en Fairtrade eens goed bestudeerde, werd ik echt boos. Want hun werk – hoe nobel ook – heeft weinig te maken met de economische ontwikkeling van een land, met living wages, en echt eerlijke prijzen voor een boer.

Op het moment dat ik dat besefte, dat de partijen die we vertrouwen toch geen grote veranderingen in een land kunnen bewerkstelligen, wist ik dat het roer radicaal om moest.”

50/50-idee

Het omgooien van het roer leidde uiteindelijk tot Moyee Coffee uit Ethiopië en het achterliggende FairChain-principe. Kort gezegd houdt dit principe in: de boer teelt de koffie en krijgt er een 20% hogere prijs voor, de koffiebonen worden vervolgens in Ethiopië verwerkt waardoor er 300% meer geld achterblijft. Moyee Coffee zorgt ten slotte voor de export en verkoop.

Van Staveren van Dijk: “Gelijkwaardigheid is één van onze uitgangspunten. Gelijkwaardigheid volgens het 50/50-idee: de helft voor het koffie consumerende- en de helft voor het koffieproducerende land.”

Karavanen gelukszoekers

Die boeren waren op zijn zachtst gezegd sceptisch toen ze van de plannen hoorden. Van Staveren van Dijk: “Die hebben in al die jaren karavanen gelukszoekers zien langstrekken die hun NGO-zakken kwamen vullen ten koste van hen. Om deze terechte scepsis weg te nemen heb ik in één klap hun hele oogst opgekocht, om te laten zien dat het me menens was. Ik had daardoor ineens 24.000 kilo koffie, maar nog geen klanten.”

Met die klantenkring gaat het inmiddels prima, en zelf is Moyee Coffee volop in ontwikkeling. Het FairChain-principe heeft volgens Van Staveren van Dijk namelijk niet alleen betrekking op de economische en sociale duurzaamheidsaspecten. “Maar ook op de ecologische duurzaamheid. Dat thema zijn we momenteel aan het verkennen. Daarbij moet je denken aan vragen als hoe we de koffieopbrengst kunnen verhogen met behoud van de biodiversiteit. En hoe we gedegradeerd land kunnen herstellen. Genoeg uitdagingen dus.”

Groter dan Moyee

Ja. Van Staveren van Dijk is ervan overtuigd dat FairChain ook toepasbaar is op, om maar eens wat te noemen, de tuinbouwsector. “FairChain is veel groter dan Moyee Coffee. Cacao, zout, groente en fruit – ook daar kunnen de FairChain-principes prima werken. Je moet zo denken: elk product dat je in de supermarkt uit een schap trekt, kan veel en veel beter.”