Knuffelbedrijf

article
published at 09-11-15, by Joost de Kluijver

Waarom begin je ook al weer een bedrijf? De vraag wordt mij wekelijks gesteld, door student-onderzoekers of interviewers voor hun scriptie. Euh.., nou, omdat je iets gevonden hebt dat je leuk vindt om te doen en genoeg opbrengsten oplevert – of, vaker: hopelijk gaat opleveren – om van rond te komen en af en toe een sta-caravan te kunnen huren.

“Ja, maar…”, volgt dan meestal, “je wilde toch ook wel iets goeds doen en dat is de reden waarom je met mobiele telefoon recycling bent begonnen?”.

Wanneer doe je iets goeds?

Oh ja, iets goeds doen, zou best kunnen dat dat bewust of onbewust ook een motivatie is geweest. Maar ja, hoe weet je of je iets goeds doet? Zelf vinden dat het zo is lijkt me iets te makkelijk. Dat zou objectief onderzoek niet doorstaan (zouden de goed geschoolde interviewers mogelijk denken). Maar hoe dan? Vragen aan je omgeving heeft ook weinig zin. Tenzij er intimi zijn die je eigenlijk altijd al een lamzak hebben gevonden en deze vraag graag aangrijpen om te zeggen dat het niets voorstelt wat je doet, kan je er toch vanuit gaan dat de meeste vrienden en familie een positief gekleurd antwoord zullen geven. Leuk te horen natuurlijk, maar niet echt waardevol.

Pluimen

Wie dan, wie geeft de (naar ik-doe-het-goed-gevoel zoekende) ondernemer een waardeoordeel dat hem/haar enige legitimiteit geeft voor een klein schouderklopje? Ik zou zeggen: de maatschappij. Zoek je rechtvaardiging voor het sociaal succesvolle gevoel dat je hebt, voor het idee dat je hebt dat je bijdraagt aan die heerlijke cliché betere wereld? Kijk dan even hoeveel pluimen er in het achterwerk worden gestoken door de samenleving. Klinkt logisch toch? Vond ik ook. Totdat je ziet waar die pluimen door veroorzaakt worden en wie er eigenlijk de meeste pluimen krijgen. De eerste: de reden dat mensen social enterprises gaaf vinden, is dat ze in de media komen. Kom je veel in de media met je leuke verhaal, en het liefst nog een beetje op een aaibare manier, dan word je zichtbaar. En als je leuk en zichtbaar bent, krijg je pluimen. Klinkt simplistisch, maar dat is dan ook mijn punt.

Mediahonger

Mooi toch, als je een goed verhaal hebt en het verhaal spreekt mensen aan, dan krijg je daar waardering voor. Terecht! Hoewel.., hoeveel bedrijven komen er in de media? En zijn dat bedrijven die een beter of mooier verhaal hebben dan anderen? En misschien nog belangrijker: hoe verhoudt de tijd die een organisatie besteed aan zichtbaar zijn en blijven, zich tot de tijd die wordt besteed aan het ook daadwerkelijk uitvoeren van het verhaal? Of, iets minder nutteloos gecompliceerd gezegd: zijn bedrijven die veel in de media komen daar niet een beetje te veel daarmee bezig?

Ik heb regelmatig het idee van wel. In de groene – of sociale – hoek van ondernemend Nederland zijn er heel duidelijk een stuk of wat usual suspects die hun bedrijfsmodel en – verhaal zo hebben gepolijst, om niet te zeggen opgedirkt, dat het er sterk op lijkt dat ‘aaibaar gevonden worden’ een doel op zich is geworden. Dat er een sterk ontwikkelde drang is naar het behalen van awards (en daarin is er keuze genoeg…) en media-aandacht. Een beetje zoals de grote goede doelen dat vroeger – en deels nog steeds – deden: veel roepen over hoe zij de wereld beter maken, zodat ze meer bijdragen en leden krijgen.

Usual suspects

Is daar iets mis mee? Een beetje wel, ja. Want ik vind het bijvoorbeeld best saai dat ik altijd dezelfde maatschappelijke bedrijven op podia zie. Die verhalen hebben die vooral ook goed klinken omdat ze al zo vaak verteld zijn. Volgens mij halen deze usual suspects een hoop aandacht weg bij bedrijven en bedrijfjes die minder bezig zijn met media en verkiezingen. En misschien zijn het juist die minder ‘populaire’ bedrijven die wat meer bezig zijn met maatschappelijke resultaten halen, in plaats van er over praten.

En er gaat ook iets mis als succesvol maatschappelijk ondernemen geïnterpreteerd wordt als het handen op elkaar krijgen in de media of maatschappij, in plaats van het oplossen van het maatschappelijke probleem. Zeker voor organisaties die zich op Afrika richten is dit vaak een uitdaging. Want het Westerse media ziet en hoort natuurlijk het liefst dat je daar een pracht van een school hebt gebouwd (wauw! goed werk!). Dat wordt vaak een stuk beter ‘opgepikt’ dan het echte – maar zo veel minder sexy – benodigde; bijvoorbeeld meer structurele samenwerking met (regionale) overheidsinstanties. Waar ga je dan je PR verhaal op baseren?

Power to the people

Klinkt als een onoplosbare situatie, maar eigenlijk denk ik dat de remedie best makkelijk is. Power to the people! Dé manier waarop organisaties die de pluimen waard zijn zichtbaar moeten worden is doordat ze door jou gevonden worden! Gaat allen op zoek naar de initiatieven die u aanspreken: kleinschalig of toch liever enorm, als ze maar de impact hebben waar u zo blij van wordt. En hang ze vervolgens aan de grote klok. Want een beetje erkenning geeft iedereen extra energie. Als het maar geen doel op zich wordt.

Ken je een mooi bedrijf dat (op een commerciële manier) echte MVO-resultaten boekt in het buitenland? Laat het weten in een reactie hieronder. Dan hangen wij het via Grensverleggers aan de grote klok.