Indianen vs. Colombiaanse overheid: 0-0

article
published at 26-04-16, by Grensverleggers Redactie

In Colombia is een boeiende strijd aan de gang tussen de inheemse bevolking en de overheid. Een verhaal over oliegelden, eeuwenoude landrechten, machtsverhoudingen en heftige sentimenten.

De regio Putumayo in Colombia is een vruchtbare regio. Goede grond, prima logistiek, uitstekend klimaat. De stichting Gran Jardín de la Sierra ruikt de kansen die deze regio biedt. Samen met de inheemse bevolking, veelal indianen, kijkt de stichting naar een goed alternatief voor cacoateelt. Namelijk: het verbouwen van moringa. Bladeren van deze boom hebben medicinale waarde, kunnen dienen als veevoer en zelfs als superfood.

Dit mogelijke landbouwproject had alleen nogal wat voeten in de aarde. Wilco van Bokhorst, adviseur op het gebied van mensenrechten en MVO bij RightBusiness, vertelt: “Toen de financiering van het project ter sprake kwam, kwamen er complexe problemen aan het licht. Co-financiering vanuit Nederland was geen probleem, maar het meebetalen door de inheemse bevolking wél.”

Olieoverlast

Diezelfde inheemse bevolking stelde wel een oplossing voor. Lang verhaal kort: Ecopetrol mag gaan betalen!

De gemeenschap claimt recht te hebben op zo’n 300.000 hectare land. Daarop wonen ze immers al eeuwenlang. Graag willen ze nu door de overheid erkend worden als eigenaar, om autonomie over het gebied te krijgen.

Van Bokhorst: “Het bedrijf Ecopetrol boort namelijk olie op in die regio. Van de opbrengsten gaat geen cent naar de inheemse bevolking, terwijl zij wel veel overlast en vervuiling ondervinden. De lokale gemeenschap wil dit oliebedrijf direct aanspreken, om de compensatiegelden vervolgens te gebruiken voor het landbouwproject.”

Steekspel

Wat volgt is een juridisch steekspel, waarbij Wilco van Bokhorst betrokken werd. Hij is jurist en gespecialiseerd in mensenrechten. Dankzij een IMVO voucher van MVO Nederland kon hij samen met Stefan Roolvink, onderzoeker en Diana Diaz, lokaal expert aan de slag met een analyse van de situatie.

“Er moest van alles worden uitgezocht. Hoe zit het precies met landrechten in Colombia? Wie zijn de voornaamste stakeholders? Hoe moeten inkomsten uit olieboringen worden verdeeld?”

De conclusie van het onderzoek bevatte slecht nieuws en goed nieuws. Het slechte nieuws? “Al zou de inheemse gemeenschap de landrechten verwerven, dan nog zouden ze geen recht hebben op de olie. Alles wat onder de grond zit, is in Colombia namelijk van de overheid.”

Getouwtrek

Gelukkig bood het onderzoek ook perspectief. “De lokale bevolking zou wel via overheidsfondsen kunnen worden gecompenseerd voor de olieboringen. Voorwaarde daarvoor is dat de overheid de inheemse bevolking erkent, als zogeheten Resguardo. De vergoeding zou ruim voldoende zijn voor financiering van het landbouwproject.

Alleen zo’n erkenningstraject kan vele jaren duren. En dat is ook de status nu. Het is een verwoede strijd boordevol sentimenten en getouwtrek. De overheid heeft bijvoorbeeld bepaald dat het gebied in kwestie maar zo’n 8.700 hectare groot is. Heel wat anders dan die 300.000 die de bevolking zelf claimt.”

Ondernemen in Colombia? Dit zijn de lessen

De uitkomst van de strijd laat nog even op zich wachten. Wel zijn er volgens Van Bokhorst lessen te trekken voor wie in Colombia wil ondernemen.

“Hoe je moet samenwerken met sterk hiërarchisch ingerichte lokale gemeenschappen is een goede les. Macht, vertrouwen en onderlinge relaties zijn in die gemeenschappen enorm belangrijk. In Nederland ga je als je zaken doet met iemand om tafel, je praat met elkaar, schudt de hand en het is geregeld. In Colombia ga je eerst samen eten, rustig vertrouwen winnen, en praat je pas in een later stadium over zaken.

Een tweede les is dat je eigenlijk niet kunt ondernemen zonder steun van lokale partijen, zoals NGO’s. Zij helpen niet alleen met dat vertrouwen opbouwen, maar ook met het overdragen van specifieke kennis.

Tot slot is het verschil tussen theorie en praktijk in Colombia een goede les gebleken. Wat ik bedoel? In Colombia is veel wettelijk geregeld, maar weinig wordt ook daadwerkelijk nageleefd. Soms sturen instanties je van het kastje naar de muur, dus geduld en doorzettingsvermogen heb je als ondernemer echt wel nodig.”

Met een IMVO voucher kan je als internationaal ondernemer 50% van de gemaakte kosten omtrent adviesvragen terug krijgen (tot €10.000,- excl. btw). Meer weten over de IMVO vouchers? Check dan de website van MVO Nederland.