Geld, drank en afgunst

article
published at 25-09-14, by Grensverleggers Redactie

Na twee weken bouwen aan mijn yurt lodge is duidelijk wat de grootste struikelblokken zijn bij het werken in een Kirgizisch dorp: geld, drank en afgunst. Over drank en afgunst later meer.

Geschreven door Jacobiene Ritsema
Ik wil met mijn bedrijf in Kirgizie inkomen genereren voor de lokale bevolking in het Issyk-Kul natuurgebied. Op zo'n manier, dat het gebied ook voor latere generaties bewaard blijft. Daarvoor zijn oneindig veel mogelijkheden. Vooral in duurzaam toerisme en in fruitverwerking.

Het is hier prachtig, het grootste deel van het land is onontgonnen en er zijn hele volksstammen op zoek naar de rust en eenvoud die Kirgizie te bieden heeft. Bergwandelen, kennismaking met nomadencultuur, afgewisseld met het Issyk-Kul strand, waar je kunt zonnen omringd door besneeuwde bergtoppen. Een smaakvol ingerichte yurt-lodge is het begin van dat duurzaam toerisme.

En dan het fruit! In de Sovjet-tijd stond de Issyk-Kul regio bekend om haar biologisiche producten. Irritant lyrisch deden de Russen over de appels uit de regio. “Ecologisch schoon” noemde ze het. Ik vond dat altijd wat dweperig en overdreven. Nu komt het me goed uit. Het imago van biologisch en schoon houdt nog steeds stand in de hele voormalige Sovjet-Unie. Dat betekent een enorme potentiële markt voor verwerkt biologisch fruit.

Mallorca in Kirgizië

Het zijn gedachten van een verzadigde westerling die het zich kan veroorloven een 'verantwoord'  bedrijf op te starten. De inwoners van Grigorevka zien ook oneindig veel mogelijkheden, maar van een heel andere aard. Het op 35 kilometer afstand gelegen kuuroord Cholpon-Ata, ook nog uit de Sovjet-tijd, wordt gedurende drie zomermaanden bezocht door vooral Russische en Kazachse strandtoeristen. Het is met grote sanatoria, winkeltjes en restaurantjes een Kirgizische variant op Mallorca.

Zodra het warm wordt en de eerste gasten in Cholpon-Ata verschijnen, rijzen de prijzen voor het huren van een paard in Grigorevka met 500%. De toeristen worden door grote touroperators met bussen naar de Grigorevka kloof gereden en kunnen daar voor 80 eurocent per minuut paardrijden (een gemiddeld maandinkomen is hier 60 euro). Jonge jongens vangen buizerds en arenden waarmee toeristen tegen betaling de foto kunnen. De kloof staat vol met yurts waar men een snelle hap kan krijgen.

De zomer staat hier in het teken van het snelle geld. De grote touroperators verdienen daar veruit het meeste aan, met het verlenen van onderkomen en organiseren van excursies. De lokale bevolking zal een paar visjes slijten aan de hongerige toerist, en dat was het. Een structureel inkomen generen en iets opbouwen voor de toekomst zit er niet in.

Oogsten voor de Turken

Hetzelfde geldt voor de landbouw. Wie tijdens het toeristenseizoen niet in de kloof staat, is bezig met het oogsten van fruit en paddenstoelen. Die worden langs de weg verkocht aan opkopers (“de Turken”, noemt men ze hier, het schijnt dat Turkse vrachtwagenchauffeurs deze markt bedienen). De paddenstoelen en het fruit worden in Bishkek voor drie keer de lokale prijs verkocht; de plukkers en landbouwers verdienen er weinig aan.

Er wordt lukraak geplukt en geoogst, zodanig dat op veel plaatsen de unieke natuur wordt aangetast. En inmiddels wordt er hier en daar ook al gespoten. China is dichtbij en de aanvoer van bestrijdingsmiddelen is de laatste jaren goed op gang gekomen.

Schamper gelach

Ik probeer mijn dorpsgenoten ervan te overtuigen dat ze het imago van Issyk-Kul en daarmee hun eigen toekomst verzieken. Er wordt schamper om gelachen en overtuigen lukt natuurlijk niet in één gesprek. Ik zal in de praktijk moeten bewijzen dat lange termijn denken zinvol is, dat er geld aan te verdienen is, en dat het de levensomstandigheden verbetert.

Ik zal ze laten zien dat 'mijn' doelgroep toeristen veel meer geld oplevert, omdat ze hier slapen, eten en diensten inhuren. Dat ze interesse hebben in de bevolking en oog hebben voor het belang van behoud natuur en cultuur.

En ik zal laten zien dat er een markt is voor wat hier groeit. Aan de oever staan duindoornstruiken waar je natuurproducten van kan maken die heel populair zijn in Rusland, Kazachstan en Oekraine (olie, geconcentreerd sap, jam). En het lokale fruit kan ook in de winter geld opleveren als je het verwerkt (bijvoorbeeld droogt). En het levert nog meer op als je het biologisch teelt en met een keurmerk vermarkt.

Ik ga de yurt-lodge afbouwen en mij dan storten op fruitverwerking en de introductie van een Europees erkend eco-keurmerk! Wie doet er mee?