Duurzaam bootjes slopen op Sail Amsterdam

article
published at 17-08-15, by Mieke Bakker

Kom oude bootjes slopen op SAIL Amsterdam! Van 19 tot 23 augustus zijn we met een Pop-up Sloopwerf te vinden op de Groene Oceaan (NDSM-werf). We zorgen voor het juiste gereedschap, veiligheid en hergebruik van de materialen. Een iets andere werkwijze dan op de sloopstranden van India, Pakistan en Bangladesh. Lees er hier meer over.

In 2014 werd 62% van alle afgedankte schepen gesloopt op de stranden van India, Pakistan of Bangladesh. Van de totale sloop- en recyclingindustrie voor schepen bevindt zo’n 70 tot 80% zich in die landen. De meeste sloopwerven liggen direct aan zee, zodat schepen rechtstreeks het strand op kunnen varen. Slopers gaan dan op het strand aan het werk, om een schip te ontmantelen.

Slechte omstandigheden

De meeste werknemers op de sloopstranden zijn arbeidsmigranten afkomstig uit arme gebieden. De omstandigheden waaronder zij werken zijn slecht. Bescherming zoals speciale kleding is er nauwelijks. Terwijl de arbeiders continu worden blootgesteld aan allerlei gevaarlijke stoffen. Scheepsslopers lijden daardoor vaak aan langdurige gezondheidsproblemen.Ook gebeuren er veel ongelukken, met gewonden en doden tot gevolg.

Kinderarbeid

Kinderarbeid op sloopstranden komt voornamelijk voor in Bangladesh, hoewel dit volgens de Bengaalse nationale wetgeving officieel niet is toegestaan. In 2008 meldt de International Federation for Human Rights dat zo’n 25% van het personeelsbestand op de sloopstranden in Bangladesh uit kinderen bestaat. De meeste kinderen zijn jongens boven de 10 jaar oud, simpelweg omdat kinderen onder de 10 jaar fysiek nog niet sterk genoeg zijn voor het zware werk. Een gemiddelde werkdag duurt ruim 12 uur. De kinderen hebben wekelijks op een halve dag rust na geen vrije dagen.

Platen snijden en modder schuiven

De meeste kinderen helpen mee om metalen platen in stukken te snijden. Zij gebruiken daarvoor gasbranders. Sommige kinderen werken in de romp van het schip. Anderen moeten modder verwijderen van onderdelen. Dat betekent dat zij op blote voeten in een diepe modderlaag staan te werken, met grote kans op snijwonden vanwege los slingerende stukken staal. Kinderen worden verder ook ingehuurd als sjouwer van metalen platen.

Ook Nederlandse schepen eindigen op de sloopstranden

In 2012 stond Nederland in de top 10 van EU-landen met het grootste aantal schepen op de stranden van Azië. Het merendeel daarvan bevond zich in Bangladesh, India en Pakistan. Tussen 2009 en 2014 leverde Nederland in totaal 35 schepen aan de sloopstranden. De database Off the Beach bevat een lijst met alle schepen die op de sloopstranden van Zuid-Azië eindigden sinds 2009.

Waarom de sloopstranden niet verdwijnen

Hoewel de meeste ondernemers uit de maritieme sector het erover eens zijn dat de sloopstranden een groot duurzaamheidsprobleem vormen, blijkt het vinden van een oplossing een stuk ingewikkelder. Ten eerste zullen de sloopstranden niet zomaar verdwijnen omdat ze een belangrijke bijdrage leveren aan de lokale werkgelegenheid van Bangladesh, Pakistan en India.

Het tweede probleem is dat bij de bouw van een schip alleen de grondstof- en maakkosten worden meegenomen in de total cost of ownership. De sloopkosten worden niet meegerekend. Daarom verkopen rederijen hun te slopen schepen vaak door aan zogenaamde cashbuyers voordat het schip daadwerkelijk gesloopt wordt. Dit gebeurt kort voordat de gemiddelde levensduur van een schip - zo’n 30 jaar - is verlopen. Daarmee raken de schepen behoorlijk uit het zicht van hun voormalige eigenaar. (Nederlandse reders verkopen hun schepen overigens meestal door na ongeveer 15 jaar, waarna er nog jaren mee gevaren wordt door buitenlandse reders.)

'Cut the Crap!'

Toch zijn er ook bedrijven die van duurzame sloop een concrete businesscase hebben gemaakt. Een mooi voorbeeld vormt Sea2Cradle, dat inmiddels meer dan 100 schepen op duurzame wijze heeft ontmanteld. Daarbij brengt het bedrijf alle materialen van het schip in kaart, en bekijkt het hoe deze hergebruikt zouden kunnen worden.

Met het project 'Cut the Crap!' wil MVO Nederland meer bedrijven betrekken bij het vinden van concrete oplossingen voor het duurzaam slopen en recyclen van schepen. Daarbij zal ook worden gekeken naar het bouwproces, door onder meer te kijken naar de keuze voor bepaalde materialen en het ontwerp van een schip.

* De foto's in deze blog en in de Pop-up Sloopwerf zijn gemaakt door Pierre Torset. Hij reisde in 2010 af naar Bangladesh en kreeg met veel moeite toegang tot de sloopstranden. Check: Shipbreaking Stories – Pierre Torset

**Het project ‘Cut the Crap!’ is een van de projecten van de Maritieme Grensverleggers. Zij hebben vorig jaar onder leiding van MVO Nederland een vergaande ambitie bekendgemaakt voor de verduurzaming van de maritieme sector. MVO Nederland werkt hierbij samen met Nederland Maritiem Land.

Bronnen: Health hazards and risk vulnerability of shipbreaking workers, NGOs Shipbreaking PlatformChildbreaking Yards’, International Federation for Human rights (2008)MVO Risico Analyse, KPMG (2014) p174'Record aantal schepen in 2012 naar sloopstranden van Azië', Stichting de Noordzee