De belangrijkste dingen die je moet weten over het Convenant Duurzame Kleding

article
published at 04-07-16, by Frans Tilstra

Het Convenant Duurzame Kleding is ondertekend: een document vol afspraken tussen overheid, brancheverenigingen, NGO’s en meer dan 60 kledingbedrijven om kleding eerlijker en duurzamer te maken. Wat zijn de belangrijkste wetenswaardigheden over dit unieke convenant?

In landelijke media wordt al gesproken over een ‘witte lijst’ met modebedrijven waar consumenten voortaan ‘gegarandeerd fair trade kleding kunnen kopen’. Dat is wat al te optimistisch. Het convenant kan (nog) niet beschouwd worden als een shopping list of ranglijst voor eerlijke en duurzame kleding, zoals Rank-a-brand of GoedeWaar.nl.

Geen ‘shopping list’

Het convenant staat wel vol goede voornemens die de komende jaren waargemaakt moeten gaan worden. Op 9 terreinen beloven de bedrijven te streven naar 'substantiële verbeteringen' in hun internationale ketens. Denk aan uitbanning van discriminatie en kinderarbeid tot bevordering van veilige werkomstandigheden en dierenwelzijn. Een goede stap vooruit.

Het is meer

Het convenant bevat verplichtingen, controlemechanismen en mogelijkheden voor de bedrijven om gezamenlijk aan de slag te gaan. Elk bedrijf belooft de risico’s in zijn keten in kaart te brengen, meetbare en controleerbare verbeteringen te plannen, daarover te rapporteren en klachten te laten behandelen door een speciale commissie.

De deelnemers beloven bovendien hun leveranciers bekend te maken. Uiteindelijk moeten ze zelfs transparant zijn over hun hele keten: tot aan grondstofleveranciers, spinnerijen, weverijen en ververijen toe. De volledige lijst met leveranciers wordt gepubliceerd, al zijn leveranciers niet terug te herleiden tot individuele merken.

De textielbedrijven kunnen vervolgens deelnemen aan projecten om de verbeteringen te realiseren. Veel hiervan vinden hun oorsprong in het ‘Plan van Aanpak’, waarop het convenant is gebaseerd. MVO Nederland was van 2013-2015 secretaris van dit eerste sectorinitiatief. Voor het convenant begeleidt MVO Nederland onder meer projecten op het gebied van circulair textiel.

Wie doen mee?

Bedrijven als G-Star, C&A, Wehkamp, Zeeman, HEMA, Coolcat, MS Mode, America Today, Miss Etam, Steps, WE Fashion, O’Neill, De Bijenkorf, Sting, Costes, Claudia Sträter, Expresso, Vanilia, Essenza, Groenendijk en Van Puijenbroek Textiel hebben al getekend. Uiterlijk in 2020 moet maar liefst 80% van de markt hebben getekend.

En wie nog niet?

Ook kleine MKB’ers kunnen meedoen, maar die hebben zich nu nog nauwelijks aangesloten. Veel kleine, uitgesproken duurzame merken hebben ook nog niet getekend. Kings of Indigo is een uitzondering. ‘Grote jongens’ H&M en Primark zijn ook nog niet aan boord.

Van de NGO's is Schone Kleren Campagne afgehaakt. De SKC vindt de doelen die in het convenant worden gesteld niet concreet genoeg. Daarnaast betwijfelt de organisatie of er voldoende mensen en middelen beschikbaar zijn gesteld om alle plannen van de individuele merken te controleren.

Check

Het klopt dat geen concrete doelen zijn gesteld die gelden voor alle deelnemende bedrijven, maar de bedrijven moet zichzélf wel meetbare doelen opleggen. Die worden ook gecheckt. Bedrijven moeten bijvoorbeeld alle werknemers in hun toeleveringsketen een leefbaar loon gaan betalen.

Lastig

Dat is een torenhoge ambitie, want veel bedrijven hebben slecht zicht op hun hele toeleveringsketen. Zelfs met goede wil is het vaak lastig uit te pluizen waar, door wie en hoe alle kledingstukken precies zijn gemaakt, laat staan de grondstoffen voor die kleding.

Dit probleem is ook zichtbaar bij het streven naar meer dierenwelzijn, zoals beschreven in het convenant. De ondertekenaars beloven dat ze consumenten straks garanties kunnen geven voor dierenwelzijn, bij het gebruik van dierlijke producten in hun kleding, zoals wol, bont en leer.

Modebedrijven gaan zich onder meer inspannen om uiterlijk in 2018 'tracerings- en borgingssystemen' voor dierlijke grondstoffen te introduceren, mét onafhankelijke certificering. De oorsprong van grondstoffen als wol en leer is echter extreem moeilijk te bepalen, als het eenmaal de wereldmarkt opkomt. Momenteel zijn er nog nauwelijks bedrijven die dit goed kunnen.

De vraag is dus; 1) hoe succesvol keteninitiatieven kunnen worden om dit soort grondstoffen goed te traceren en 2); hoezeer bedrijven zullen worden afgestraft als ze onvoldoende vorderingen weten te maken met deze verbeteringen.

Het laatste station voor regelgeving

Minister Ploumen ziet dit convenant als het laatste station voordat ze arriveert bij wet- en regelgeving. Als na vijf jaar blijkt dat de verbeteringen in de kledingindustrie achterblijven bij de verwachtingen van het kabinet, volgen mogelijk strenge regels die duurzaamheid moeten afdwingen.

All about the money

De minister denkt hierbij bijvoorbeeld ‘aan hogere tarieven of een importverbod voor kleding die is gemaakt met kinderarbeid’. Zoiets aantoonbaar maken kost intensieve inspecties. Een lager BTW-tarief juist voor duurzame kleding is misschien ook een optie? Daarvoor pleitte Kamerlid Joël Voordewind van de Christenunie recent.

Sowieso probeert de overheid deelname aan het convenant financieel aantrekkelijk te maken voor bedrijven. Subsidies en inkooporders van de overheid zullen mogelijk gemakkelijker gegund worden aan convenantbedrijven, omdat ze hun risicomanagement goed kunnen aantonen.

Daarnaast wil de Rijksoverheid ‘het voortouw nemen’ bij een onderzoek naar de mogelijkheid om de kosten van het convenant te financieren met een nieuwe, sectorbrede heffing op kleding. Een soort verwijderingsbijdrage zeg maar. Deelnemers zouden daarop dan korting krijgen.

Al met al is het convenant een hoopvolle, unieke en verstrekkende verzameling afspraken tussen kledingmerken en de overheid. Een duurzame shopping list voor consumenten is het nog niet. Dat zal afhangen van hoe concreet de ambities worden en hoe streng de handhaving.