De ananas en de civet kat…

article
published at 03-07-15, by Paul Burgers, PhD.

Je moet leren selectief lui te zijn, was het advies van een docent tijdens mijn studie. Dat advies heb ik tot op de dag van vandaag ter harte genomen. Hoofdzaken van bijzaken onderscheiden, wat heb je nodig om een tentamen te halen, wat niet… Zo leerde ik vooral van de plaatjes en grafiekjes van de leerstof, visueel ingesteld zeggen ze dan.

Waarom moeilijk doen als …

Selectief lui, zo ondernemen ook veel van onze indonesische boeren. Niet verwonderlijk dat ons concept van Assisted Natural Regeneration – het assisteren bij de natuurlijke regeneratie van bos op de  gedegradeerde landbouwvelden – zo makkelijk wordt geadopteerd. De techniek is simpel: het plattrappen van gras met een plankje. Daardoor gaan de zaailingen op het land – zaad dat door vogels en andere beesten wordt verspreid – opeens hard groeien. De natuur doet verder het werk.

Zo is de landbouw in regenwoudgebieden ook ooit ontstaan. De van nature arme bodems onder het regenwoud kunnen gedurende 1-2 jaar verbouwd worden. Daarna werd het land braak gelegd en zorgde de aanwezige zaden via natuurlijke regeneratie van het bos er na vele jaren voor dat de bodems weer konden herstellen. In de tussentijd ging men van het ene naar het andere stukje te ontginnen land, zwerflandbouw dus. Waarom moeilijk doen, als je ziet dat de natuur je kan helpen en gratis  voor je kan werken?

De wilde civetkat

Het selectief lui zijn krijgt binnen ons Arenga palmsuiker project een totaal nieuwe invulling dankzij de kennis van de boeren. Hoofdrolspeler hierbij is de civetkat, die leeft in het aangrenzende nationaal park. In de nacht komt hij zich tegoed doen aan de vruchten van de Arenga palm. Vervolgens verdwijnt hij met volle buik het regenwoud in, waar hij de zaadjes uiteindelijk uitpoept. Logisch dat de Arenga palm dus redelijk veel voorkomt in het regenwoud.

Door goed naar de natuur te kijken, zagen de boeren dat de civetkat ook erg van ananas houdt. En daar zagen de boeren een mogelijkheid. Ze zijn ananasplanten gaan neerzetten in de buurt van hun eigen Arenga palmen, als toetje voor de civetkat. Zo blijft de civetkat wat langer hangen in het agroforest, en met een beetje  geluk poept hij daar nog even voor hij weer het regenwoud ingaat. Het resultaat: Gratis Arenga zaailingen op een “bedje” van civetkat-mest. Zonder er zelf iets voor te doen; het toppunt van selectief lui zijn!

Het veld in

Tot zover het verhaal dat de wat oudere boeren mij vertelden tijdens een van onze dorpsmeetings. De jongeren hadden hier nog nooit over nagedacht; ze zagen alleen dat er hier en daar steeds vanzelf een nieuwe palm groeide. Ze hadden wel interesse in de werking van Assisted Natural Regeneration, waarmee wij gedegradeerde landbouwgrond weer productief maken, zonder veel kosten en weinig arbeid.

Uitleggen helpt dan niet, gewoon met ze het veld in en het laten zien. Eerst het Imperata gras opzij duwen om te zien of er kleine zaailingen tussen het gras zitten. En wat denk je? Ja, kleine Arenga palm zaailingen. Met name de jongere boeren waren aangenaam verrast. Soms vonden we wel 10-15 zaailingen op een vierkante meter. De minimaal 50 ha gedegradeerde landbouwgrond die we via onze CO2 compensatie trajecten weer productief willen maken door uitbreiding van de Arenga palm mengteelten, bleek werkelijk vol te staan met kleine zaailingen van de Arenga palm. Die ananas en de civetkat doen dus nog steeds hun werk…

Nationaal park op Java

Dit concept hebben we, selectief lui als we zijn, opgepakt voor de rehabilitatie van de  gedegradeerde landbouwgrond rond het nationaal park op Java. Niet alleen zullen de boeren de aanwezige zaailingen beschermen en laten groeien, het teveel aan zaailingen wordt in een kwekerij geplaatst en kan zo verkocht worden of voor eigen gebruik worden ingezet. En er zullen hier en daar alvast wat ananasplanten geplant worden, zodat de toekomst van de Arenga palmtuinen, de suiker en de koeken gegarandeerd blijft.

Tot slot… Als u enthousiast raakt, en mee zou willen doen met deze missie, en zo een mooi MVO-project wilt steunen via b.v. uw co2 compensatie of co-financiering, er is nog plaats.