Bodem is business

article
published at 15-07-14, by Monique Boere

De macht van bedrijven hangt steeds meer samen met het zeker stellen van ‘sourcing areas’. Daarbij gaat het niet alleen om fossiele grondstoffen en schaarse metalen, steeds belangrijker wordt datgene wat we eerder als gemeenschappelijk goed beschouwden: de bodem zelf.

Wie zijn grond vruchtbaar weet te houden, kan producten blijven leveren. En dat is niet alleen cruciaal voor producenten, ook handelaren en retailers duiken op het thema 'bodemvruchtbaarheid'.

"Je ziet steeds meer dynamiek van bedrijven rondom onze bodem”, stelt Christy van Beek, programmacoördinator bij Alterra, onderdeel van Wageningen University & Research Centre. “Waarom? Bedrijven zien hun productie teruglopen en de continuïteit van hun levering staat onder druk. Dat heeft gevolgen voor de hele keten, van producent tot retail."

Wat is er aan de hand?

"We verspillen miljarden dollars aan mislukte oogsten en ieder jaar gaat 10 miljoen hectare vruchtbare grond verloren omdat we er niet goed mee omgaan. Terwijl de behoefte aan voedsel alleen maar toeneemt. Eerder werd gesteld dat de overheid dat maar op moest lossen, maar je ziet nu dat steeds meer bedrijven op dit probleem duiken. Dat is een interessante ontwikkeling, want dan kunnen oplossingen zich verder ontwikkelen."

"Met de productie van gewassen trekken we nutriënten uit de grond. Die vervoeren we in de vorm van groente en fruit naar concentratiegebieden: steden en dichtbevolkte landen als Nederland. In de productiegebieden ontstaat daardoor een tekort aan die voedingsstoffen. De grond raakt uitgeput en meer oogsten mislukken. In dichtbevolkte gebieden ontstaat er juist een overschot, dat zie je bijvoorbeeld aan de afvalberg en de groene slootjes in ons landschap."

In het rood

"Die uitputting van de bodem is te vergelijken met een bankrekening: als je er geld vanaf haalt – ook al doe je het in kleine beetjes – raakt je rekening langzaam leeg. Je moet hem blijven aanvullen, en als je rood staat moet je even wat extra’s storten. Zo zit dat ook met de bodem. Als je landbouwgrond vruchtbaar wil houden moet je er nutriënten in stoppen. Anders raakt het langzaam uitgeput en groeit er uiteindelijk niks meer."

Terug in de grond

"We moeten dus nutriënten terugvoeren van stedelijke naar productiegebieden en die terugstoppen in de grond. Bijvoorbeeld in de vorm van kunstmest en compost (organische mest). Een combinatie van die twee is eigenlijk het beste. Met kunstmest geef je een boost op kortere termijn. Dat kun je heel efficiënt inzetten en afstemmen op bepaalde gewassen en seizoenen. Met compost zorg je ervoor dat de bodem ook op lange termijn gezond blijft."

"Over kunstmest bestaan veel spookverhalen, maar een plantje maakt het niks uit of voeding in de bodem chemisch of natuurlijk van oorsprong is. Kunstmest is wel een moeilijk product: de productie kan milieubelastend zijn en als je het niet goed gebruikt beschadig je het milieu nog meer. Het gaat om de juiste hoeveelheden, het juiste moment en slimme combinaties met compost."

Circulair

"We moeten dus veel meer werken vanuit een circulaire gedachte: wat je weghaalt, geef je ook weer terug. Je ziet daar al interessante initiatieven op ontstaan, zoals de rozensector in Ethiopië die zijn afval composteert (onder meer met Soil & More). En er zijn ook al initiatieven in stedelijke gebieden waar afval, rioolwater en bio-slurry (afval van bio-centrales) wordt teruggevoerd naar productiegebieden. Daar zijn nog veel mogelijkheden." (Lees ook: WC-blok als goudmijn)

Bodem versus energie

"Organisch afval is niet alleen geschikt voor compost, je kunt er met biogascentrales ook energie mee opwekken. Daarmee heb je direct opbrengst, maar alleen op de korte termijn (je verbrandt het afval). Als je organisch afval verwerkt tot compost heb je er pas op lange termijn profijt van, doordat je grond vruchtbaar blijft en je gewassen kan blijven produceren. In die zin concurreert bio-energieopwekking eigenlijk met bodemvruchtbaarheid. En de vraag naar energie neemt toe."

Bedrijven

"De problemen rondom bodemvruchtbaarheid zijn dus niet zomaar opgelost, maar het is erg positief dat bedrijven het nu ook oppikken. Eerdere projecten liepen vaak na 2 of 4 jaar af, maar nu we projecten met ondernemers opzetten, onder meer in samenwerking met MVO Nederland, brengen we iets in gang dat blijft."

"Het is wel heel anders werken met ondernemers: er moet korte termijn effect zijn en het moet meteen toepasbaar zijn (‘on the ground’). Dat daagt mij uit, daar moet ik tussen zien te manoeuvreren. De bedrijven waar wij mee samenwerken zijn natuurlijk wel de koplopers. Maar als we met hen goede cases neerzetten, dan ben ik er zeker van dat de rest volgt."



Set up by
Schrijver