Barbecueën zonder nare bijsmaak

article
published at 17-07-14, by Edmé Koorstra

Deze zomer staat Jeroen Janssens met een barbecuetje voor de bekendste supermarkt van het land. Niet zoals hij gewoonlijk doet om klanten op ideeën te brengen voor het avondeten, maar om te laten zien dat er prima valt te barbecueën op kooltjes van kokos. Zonder rook en zonder nare bijsmaak, letterlijk en figuurlijk.

De BAST bbq-kokoskooltjes roken minder, zijn een milieuvriendelijk alternatief voor houtskool en zorgen voor werkgelegenheid in de arme gebieden van Indonesië. En het Nederlandse weer? Dat vormt geen probleem. Janssens: "Hoezo Nederland heeft geen barbecueklimaat? In 2012 hebben we met zijn allen veertien miljoen kilo houtskool en briketten verbrand.

Elke supermarkt verkoopt ze, en kijk bijvoorbeeld bij de Intratuin maar eens naar het enorme assortiment barbecuespullen. Er is dus zeker vraag naar. En nu mensen steeds vaker verantwoorde spullen zoeken heb ik de tijd mee. De markt groeit, dit is het moment."

Kokosnoten

"Ik ben geboren in Indonesië, het grootste productieland van kokosnoten ter wereld. Een groot deel daarvan groeit op het eiland Sulawesi, een relatief arme regio. De kokospalm noemen ze ook wel de ‘tree of life’, omdat ze zoveel vruchten geven waar je veel verschillende dingen van kunt maken. Kokosmelk, kokoswater, Bounties, noem maar op. Maar dat gaat allemaal om de binnenkant, de harde buitenkant wordt meestal weggegooid. Wat nu nog afval is, is de basis van mijn product."

Efficiënt

"Het idee voor BAST kwam toen ik vorig jaar op Bali was. Ik volgde een kookworkshop, we maakten saté op een vuur van kokoskooltjes. In het begin had ik niet eens door dat ze überhaupt een barbecue gebruikten, want ik zag niemand sjouwen met houtskool en er kwam heel weinig rook vanaf. Die minimale rookontwikkeling is een groot voordeel aan kokoskooltjes, het is wat vriendelijker voor jezelf en de buren. Het komt doordat er weinig vocht in zit, vergeleken met houtskool. Bovendien is de calorische waarde, de energie die erin zit, een stuk hoger. Daardoor brandt het vuur langer en warmer.

Als je op houtskool kookt proef je dat vaak ook. Kokosbast geeft geen geur af, dus de smaak van wat je bereidt blijft puur. Die lekkere grillsmaak krijg je wel, want die komt van het vet dat op de warmtebron druipt, verdampt en zo weer in het vlees trekt. Kokoskolen zijn wat dat betreft precies hetzelfde als houtskool, gewoon een warmtebron. Wel een veel efficiëntere warmtebron, trouwens. Voor een kilo houtskool heb je vijf kilo hout nodig, voor een kilo kokoskool maar drie kilo bast."

Iets terugdoen

"Nu had ik altijd al het idee dat ik iets terug wil doen voor mijn geboorteland. Hier in Nederland heb ik alle kansen gekregen, maar in Indonesië krijgen mensen die kansen vaak niet. Daar wilde ik wat aan doen. Dus toen ik terugkwam van Bali volgde ik het Ondernemen Zonder Grenzen Summer Schoolprogramma van NCDO. Zo leerde ik van de ervaringen van anderen, ook van een aantal Grensverleggers van MVO Nederland, en uiteindelijk kwam ik tot een businessplan.

Het ging snel, in november was ik weer terug in Indonesië. Ik had eerst een afspraak met de Nederlandse ambassade en daarna met de lokale kamer van koophandel. Ik had geen ervaring met zaken doen daar, dus ik moest erachter komen hoe alles werkt. Bijvoorbeeld hoe je omgaat met corruptie en eventuele politieke ontwikkelingen die mijn plan in de weg staan, of juist kunnen versterken. De week erop sprak ik met de eigenaar van een fabriek waar ze kokosbast verkolen en samenpersen."

Gezamenlijke visie

"Geld verdienen is niet mijn grootste motivatie. Ik vind het belangrijk dat de producent en ik met elkaar op een lijn zitten. Ik wil graag maatschappelijk verantwoord ondernemen, dat past bij mij en mijn idealen, en dat snapt hij goed. Hij verzekert me dat hij ook het beste voor de lokale boeren wil en dat hij ze een eerlijke prijs betaalt. Daar vertrouw ik dan ook op."

"Corporate Sociale Responsibility is bekend in Indonesië, maar wordt niet altijd goed uitgevoerd of gecontroleerd. Nu denk ik niet dat je als westerling eenzijdig allerlei dingen moet opleggen, maar dat je beter samen kunt werken aan een gezamenlijke visie. We moeten daar samen in geloven om dat van de grond te krijgen. Misschien wel letterlijk, want in Indonesië is het heel gewoon dat mensen op de grond zitten te werken. En dat is niet per se altijd de veiligste manier. Na de zomer ga ik weer naar de fabriek toe, en overleggen hoe we samen een goed product en proces kunnen neerzetten."

Lokale productie

"Het hele productieproces van het verzamelen van de noten, verkolen, verwerken, tot het bedrukken en verpakken, gebeurt straks allemaal lokaal. Zodra het dan in Nederland aankomt is het een kwestie van distribueren. Je moet daar niet alleen maar dingen weghalen vind ik, maar ook zorgen voor meerwaarde voor de bevolking. Ik help mensen aan veilig werk en een vast inkomen. En ja, het is daar ook goedkoper dan hier."

Uitproberen

"De eerste batch heb ik net binnen. Daarmee ga ik langs bij retailers, slagers, kookwinkels, tuincentra en  bewuste supermarkten als Ekoplaza en Marqt. Ga ik daar staan met mijn barbecuetje en laat ze zien hoe het werkt. Zo kunnen ze het uitproberen, in de hoop dat ze dan volgend jaar een voorraad gaan inkopen.  

De eerste bestellingen heb ik van mijn eigen geld gedaan. Nu probeer ik via crowdfunding op Oneplanetcrowd.nl meer geld bij elkaar te krijgen, om de productie verder uit te breiden. Vanaf 35 euro kunnen mensen mijn onderneming en mijn visie steunen. En natuurlijk krijgen ze daar een paar kilo BAST bbq-kokoskool voor terug. Ik verkoop ze in dozen van twee kilo, lekker handzaam. De eerste paar investeerders zijn al binnen. Zij zijn de eersten die er dit jaar zelf mee kunnen grillen."



Set up by